Ομιλία που εκφωνήθηκε στην γιορτή και στην εκκλησία κατά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου 2026
Σεβαστοί Πατέρες, κύριε Δήμαρχε, αξιότιμοι Δημοτικοί Άρχοντες, αξιότιμη κυρία Διοικητρία της Αστυνομίας, αγαπητοί καθηγητές και καθηγήτριες, αγαπητοί γονείς και συμμαθητές, κυρίες και κύριοι….
Πώς γεννιέται άραγε η ελευθερία ενός λαού;
Γεννιέται σε μια μόνο μάχη;
Σε μια ηρωική στιγμή;
Ή μήπως αρχίζει πολύ νωρίτερα — μέσα στις σκέψεις, στις ιδέες και στα όνειρα των ανθρώπων, πολύ πριν εμφανιστεί στα πεδία των μαχών;
«Ως μία βροχή έπεσε σε όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας.»
Με αυτά τα λόγια περιέγραψε αργότερα ο Κολοκοτρώνης τη στιγμή που το έθνος των Ελλήνων αποφάσισε να διεκδικήσει τη μοίρα του.
Κάθε λαός έχει ορισμένες ημερομηνίες που δεν είναι απλώς σελίδες ιστορίας, αλλά στιγμές μνήμης και αξιών. Για εμάς τους Έλληνες, μια τέτοια ημέρα είναι η 25η Μαρτίου.
Είναι μια ημέρα που ενώνει δύο μεγάλα μηνύματα:
το μήνυμα της πίστης και το μήνυμα της ελευθερίας.
Από τη μία πλευρά γιορτάζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, μια στιγμή που συμβολίζει την ελπίδα και την αρχή ενός νέου δρόμου για τους χριστιανούς .
Από την άλλη πλευρά θυμόμαστε την Ελληνική Επανάσταση του 1821, την απόφαση ενός λαού να διεκδικήσει την ελευθερία του ύστερα από αιώνες σκλαβιάς.
Δεν είναι τυχαίο που αυτές οι δύο έννοιες συναντήθηκαν στην ίδια ημερομηνία. Για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής δύναμη τους ήταν η πίστη στον Θεό και η πίστη στην ιδέα της ελευθερίας. Ήταν το στήριγμα που τους έδινε κουράγιο να συνεχίζουν ακόμη και όταν τα εμπόδια φάνταζαν ανυπέρβλητα. Ζητώντας τη βοήθεια του Θεού ρίχτηκαν στον Μεγάλο Ξεσηκωμό!
Όταν ακούμε για την Επανάσταση του 1821, συνήθως φανταζόμαστε μάχες, καπεταναίους και μεγάλες θυσίες. Όμως ο αγώνας για την ελευθερία δεν ξεκίνησε ξαφνικά εκείνη τη χρονιά.
Είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα, από κάτι που σήμερα μπορεί να μας φαίνεται αυτονόητο:
την παιδεία.
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η ελληνική γλώσσα, η ιστορία και η παράδοση διατηρήθηκαν κυρίως χάρη στην αγάπη των Ελλήνων για μόρφωση. Σε σχολεία, σε μοναστήρια και σε κοινότητες της Ελλάδας αλλά και της διασποράς κάποιοι άνθρωποι , οι λεγόμενοι Δάσκαλοι του Γένους, επέμεναν να διδάσκουν ελληνικά γράμματα.
Κράτησαν ζωντανή τη γλώσσα και την ιστορία του ελληνισμού, γιατί ήξεραν ότι χωρίς εκπαίδευση, χωρίς γνώση ένας λαός μπορεί να χάσει τη μνήμη και την ταυτότητά του.
Εκτός όμως από τα γράμματα, αναδείκνυαν, δίδασκαν και μετέφεραν, μέσα από τις του Διαφωτισμού, κάτι ακόμη πιο σημαντικό:
την ιδέα και την αξία της ελευθερίας.
Έτσι, όταν ήρθε η ώρα της Επανάστασης, υπήρχε ήδη ένα πνευματικό υπόβαθρο, η συνείδηση ότι η ελευθερία δεν είναι απλώς ένα όνειρο, αλλά ένας στόχος για τον οποίο αξίζει να αγωνιστεί κανείς.
Η Επανάσταση του 1821 ήταν ένα βαθιά πολυσυλλεκτικό εγχείρημα.
Συμμετείχαν κλέφτες και αρματολοί, λόγιοι, έμποροι, ναυτικοί, αγρότες, ιερωμένοι, πλούσιοι και φτωχοί, μορφωμένοι και αγράμματοι, στρατιώτες και πολιτικοί, βουνίσιοι και πεδινοί…..
Ήταν άνθρωποι από διαφορετικούς τόπους, διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και διαφορετικές προσδοκίες.
Κι όμως, σε εκείνη τη μεγάλη στιγμή της ιστορίας όλοι αυτοί οι άνθρωποι,
ενώθηκαν κάτω από το ίδιο λάβαρο, της Επανάστασης.
Κάτω από έναν κοινό στόχο: την ελευθερία.
Μέσα σε αυτόν τον αγώνα αναδείχθηκαν μεγάλες μορφές, επώνυμοι αγωνιστές :
ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο Παπαφλέσσας, οι ναυτικοί της Ύδρας, των Σπετσών και των Ψαρών, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Ανδρέας Μιαούλης, ο Μακεδόνας Εμμανουήλ Παπάς και πλήθος άλλοι ανώνυμοι ήρωες….
όχι μόνο άνδρες αλλά και σπουδαίες γυναίκες. Γιατί σπουδαίος υπήρξε και ο ρόλος των γυναικών :
Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένους, Δόμνα Βιζβίζη !
Χιλιάδες γυναίκες, επώνυμες και ανώνυμες, στήριξαν τον Αγώνα με θάρρος και αυταπάρνηση, κάποιες στην πρώτη γραμμή του αγώνα και πολύ περισσότερες στα μετόπισθεν.
8 χρόνια κράτησε ο Μεγάλος Αγώνας!!
Μέσα από νίκες και ήττες, ηρωισμούς, προδοσίες, θριάμβους, εμφύλιες συγκρούσεις, τραγωδίες και υπεράνθρωπα κατορθώματα στη διάρκεια της Επανάστασης, στο τέλος, νίκησε η κοινή επιθυμία όλων των Ελλήνων για ένα ελεύθερο μέλλον.
Μελετώντας αυτόν τον Εθνικό Αγώνα, συνειδητοποιούμε κάτι πολύ σημαντικό:
η ιστορία δεν γράφεται μόνο από λίγους σπουδαίους ήρωες.
Γράφεται από πολλούς ανθρώπους μαζί.
Και έτσι, από αυτήν την κοινή προσπάθεια γεννήθηκε
το πρώτο ελεύθερο κράτος στα Βαλκάνια, που από τα πρώτα του συντάγματα ομόφωνα διακήρυξε αρχές πρωτοποριακές για την εποχή:
ελευθερία,
ισότητα των πολιτών,
φιλελευθερισμό
και κατάργηση της δουλείας.
Σήμερα ζούμε σε μια διαφορετική εποχή. Δεν βιώνουμε σκλαβιά ούτε ζούμε μέσα στις ίδιες δραματικές συνθήκες.
Ωστόσο ο κόσμος γύρω μας δεν είναι πάντα ήρεμος και ασφαλής. Βλέπουμε όλοι ότι η ειρήνη και η σταθερότητα δεν είναι δεδομένες.
Γι’ αυτό και η ιστορική μνήμη έχει αξία. Όχι μόνο για να τιμούμε το παρελθόν, αλλά και για να σκεφτόμαστε την ευθύνη μας στο παρόν.
Για τη δική μας γενιά, η ετοιμότητα δεν σημαίνει μόνο στρατιωτική δύναμη.
Σημαίνει γνώση, πίστη σε αξίες, και υπευθυνότητα.
Σημαίνει να σεβόμαστε τη δημοκρατία, να προστατεύουμε την ελευθερία και να συμβάλλουμε σε μια κοινωνία δικαιοσύνης και αλληλεγγύης για όλους και κυρίως για τους πιο ευάλωτους.
Και εδώ επιστρέφουμε ξανά στην παιδεία. Όπως πριν από δύο αιώνες η γνώση βοήθησε να προετοιμαστεί η Επανάσταση, έτσι και σήμερα η μόρφωση παραμένει το πιο ισχυρό θεμέλιο της κοινωνίας.
Το σχολείο δεν είναι μόνο ένας χώρος για βαθμούς και εξετάσεις. Είναι ο χώρος όπου διαμορφώνεται η σκέψη μας, οι αξίες μας και η στάση μας απέναντι στον κόσμο.
Η 25η Μαρτίου λοιπόν είναι μια γιορτινή επέτειος, ΜΑ και μια υπενθύμιση ευθύνης.
Μας θυμίζει ότι η ελευθερία κατακτήθηκε με αγώνες, αλλά και ότι η διατήρησή της απαιτεί δύναμη και προσήλωση σε αυτήν από όλους μας, όπως αποφθεγματικά μας το παρέδωσε ο αγωνιστής Μακρυγιάννης:
«Είμαστε εις το “εμείς” και όχι εις το “εγώ”.»
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο μάθημα : ότι η ελευθερία κατακτιέται όταν οι άνθρωποι ενώνονται σε κοινό αγώνα με κοινό σκοπό.
Κλείνουμε με τα λόγια του μεγάλου μας ποιητή Κωστή Παλαμά, ειπωμένα σε μια άλλη κρίσιμη εθνική περίσταση αλλά που δίνουν το βάρος αυτής της εθνικής επετείου:
«Αυτόν τον λόγο θα σας πω, δεν έχω άλλον κανένα:
μεθύστε με το αθάνατο κρασί του Εικοσιένα.»
Ευχή και στόχος ας είναι να μη μείνουμε μόνο στη συγκίνηση της ιστορικής επετείου,
αλλά να κρατάμε στη σκέψη μας ζωντανό το μήνυμα που εκείνοι οι ήρωες μάς κληροδότησαν, με την πίστη τους στον Θεό και το πάθος τους για Ελευθερία.
Χρόνια πολλά σε όλους.
Να σημειώσουμε ότι την επιμέλεια είχε η Φιλόλογος κ. Καρακώτσου Κατερίνα και τον Πανηγυρικό εκφώνησε η μαθήτρια της Γ Λυκείου Κυριακή Βαρβαρίγου.
