Νέο μπαράζ προσφυγών των Δήμων στο ΣτΕ για τον ΝΟΚ
-
Πρωτοστάτης ο Δήμος Φιλοθέης – Ψυχικού
-
Τι σημαίνει η προσφυγή για το Προάστιό μας και την ποιότητα ζωής
Του Νίκου Γκαρόζη
Ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού, σε συντονισμό με άλλους ΟΤΑ, κατέθεσε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του πλαισίου του λεγόμενου «περιβαλλοντικού ισοδύναμου» — του μηχανισμού που θεσπίστηκε μετά την ακύρωση των πολεοδομικών μπόνους του ΝΟΚ.
Ο Δήμος μας υπήρξε από τους πρώτους που ανέλαβαν πρωτοβουλία συντονισμού.
Η αρχή έγινε δημόσια, με λόγο και επιχειρήματα.
Στις 15 Δεκεμβρίου 2025, στην εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού στο Κολλέγιο Ψυχικού, εκπρόσωποι Δήμων της Αττικής, ειδικοί επιστήμονες και πολίτες συζήτησαν ανοικτά τις συνέπειες του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) και κυρίως των «μπόνους δόμησης» που επέτρεπαν περισσότερα τετραγωνικά και όγκους κτιρίων.
Αυτό που τότε διατυπώθηκε ως κοινός προβληματισμός, εξελίσσεται πλέον σε θεσμική και δικαστική αντιπαράθεση.
Στο πλευρό του βρίσκονται είτε με υπογραφή είτε στηρίζοντας όλοι σχεδόν οι Δήμοι και οι φορείς που συμμετείχαν στην εκδήλωση του Δεκεμβρίου.
Τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα
Ο ΝΟΚ έδινε τη δυνατότητα για επιπλέον δόμηση μέσω ενεργειακών και περιβαλλοντικών κινήτρων – τα γνωστά «μπόνους».
Ήταν τότε που ξεκίνησαν να χτίζονται πολυκατοικίες και οικοδομές γενικότερα με περισσότερους ορόφους και τετραγωνικά αλλοιώνοντας την φυσιογνωμία των γειτονιών της Αττικής.
Οι δήμοι προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η Ολομέλεια του ανωτάτου αυτού ακυρωτικού δικαστηρίου της χώρας, κήρυξε ως άκυρα και μη σύννομα τα περιβαλλοντικά-ενεργειακά μπόνους δόμησης (Δεκέμβριο 2024), που είχαν θεσπιστεί με νόμο του 2020 αναφέροντας σαφώς ότι δεν ήταν συμβατά με τις συνταγματικές αρχές που διέπουν τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Περιβαλλοντικό ισοδύναμο
Μετά την απόφαση αυτή, η Πολιτεία εισήγαγε νέο σύστημα: το «περιβαλλοντικό ισοδύναμο», δηλαδή την διατήρηση «μπόνους δόμησης» έναντι καταβολής περιβαλλοντικού τέλους. Εξέδωσε προεδρικό διάταγμα πριν από μερικές εβδομάδες, συγκεκριμένα το Π.Δ 94/2025, βάσει του οποίου θεσπίστηκε το περιβαλλοντικό ισοδύναμο.
Αξίζει να σημειωθεί πως το εν λόγω τέλος αφορά οικοδομικές άδειες που έχουν ακυρωθεί ή προσβληθεί δικαστικά και μόνο, ενόσω ίσχυαν τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ, μέχρι και την έκδοση της απόφασης του ΣτΕ, στις 11 Δεκεμβρίου του 2024.
Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες των εν λόγω οικοδομών ή υπό κατασκευή κτηρίων καλούνται να καταβάλουν 8% της αξίας των πρόσθετων τετραγωνικών – ή έως 15% αν έχουν αιτηθεί ένταξη σε χρηματοδοτικά εργαλεία – για να διατηρήσουν τα επιπλέον τετραγωνικά μέτρα, όπως προβλεπόταν στις εκδοθείσες άδειες βάσει των ευεργετημάτων του ΝΟΚ. Επί της ουσίας πρόκειται για νομοθετική παρέμβαση που διατηρεί την αύξηση του συντελεστή δόμησης, και σε περιοχές αποκλειστικής κατοικίας όπως ο Δήμος μας, ανοίγοντας μόνιμα και νομότυπα την «πόρτα» της καθιέρωσης μέσω της νομοθέτησης του περιβαλλοντικού ισοδύναμου και έναντι χαμηλού έως ευτελούς χρηματικού αντιτίμου.
Και εδώ αρχίζει η διαφωνία.
Νέα προσφυγή – τι ζητούν οι Δήμοι
Η νομική κίνηση των Δήμων δεν στρέφεται κατά της οικοδομικής δραστηριότητας γενικά. Στρέφεται κατά του τρόπου με τον οποίο επιχειρείται να ρυθμιστεί το ζήτημα των επιπλέον τετραγωνικών μετά την ακύρωση των μπόνους.
Στην επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται, τίθενται — σε γενικές γραμμές — τα εξής ζητήματα:
Συμβατότητα με τις δικαστικές αποφάσεις
Οι Δήμοι θεωρούν ότι πρέπει να αποσαφηνιστεί αν το νέο σύστημα συνάδει με το σκεπτικό των αποφάσεων του ΣτΕ που ακύρωσαν τα μπόνους.
Όρια εφαρμογής
Κεντρικό θέμα αποτελεί το πότε θεωρείται ότι είχε ουσιαστικά ξεκινήσει η υλοποίηση μιας οικοδομικής άδειας πριν από τις κρίσιμες δικαστικές αποφάσεις.
Περιβαλλοντική τεκμηρίωση
Τίθενται ερωτήματα για το αν το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από την απαιτούμενη περιβαλλοντική και πολεοδομική τεκμηρίωση, όπως επιβάλλεται σε ρυθμίσεις με ευρεία επίπτωση στον χώρο.
Επιπτώσεις σε περιοχές χαμηλής δόμησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε περιοχές με ειδικό χαρακτήρα — κηπουπόλεις, περιοχές αποκλειστικής κατοικίας, προάστια με χαμηλούς συντελεστές — όπου η διατήρηση πρόσθετης δόμησης μπορεί να αλλοιώσει τη φυσιογνωμία τους.
Μαζί με τον Δήμο μας συνυπογράφουν την κατατεθείσα προσφυγή προς το ΣτΕ, οι Δήμοι Αλίμου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και Κηφισιάς, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο να υποστηριχθεί η εν λόγω νομική κίνηση από το ανώτατο θεσμικό όργανο εκπροσώπησης των ΟΤΑ, την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Είναι ενδεικτικό τού μεγέθους και της έκτασης των αντιδράσεων που έχει προκαλέσει το συγκεκριμένο προεδρικό διάταγμα και η επικείμενη εφαρμογή του πως ακόμη 9 Δήμοι της Αττικής-που είχαν δώσει και το «παρών» στην πρόσφατη εκδήλωση ενημέρωσης του Κολλεγίου προσυπογράφουν, στηρίζοντάς την εν τω συνόλω, οι Δήμοι Αγίας Παρασκευής, Αθηναίων, Βριλησσίων, Ηρακλείου, Λυκόβρυσης-Πεύκης, Νέας Ιωνίας, Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας, Πεντέλης, Χαλανδρίου, καθώς και, επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, ο Δήμος Αμαρουσίου, συντασσόμενος με τους προαναφερόμενους ΟΤΑ.
Η «γέφυρα» με τα αυθαίρετα
Το μέτωπο των συγκεκριμένων διατάξεων του ΝΟΚ συνδέεται πλέον άμεσα με τα αυθαίρετα. Πρόσφατα αποφασίστηκε η παράταση του χρονικού περιθωρίου νομιμοποίησης αυθαιρέτων μέχρι το 2028. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν πως το 5ο Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, που είναι το αρμόδιο τμήμα του δικαστηρίου για την εξέταση περιβαλλοντικών θεμάτων, έθεσε ζήτημα συνταγματικότητας διάταξης του νόμου 4495/2017 που επιτρέπει τη διατήρηση-νομιμοποίηση οικοδομικών κατασκευών οι οποίες κατέστησαν αυθαίρετες μετά από ακύρωση οικοδομικών αδειών. Η υπόθεση παραπέμπεται στην Ολομέλεια και, εφόσον κριθεί αντισυνταγματική η γενική εξαίρεση από κατεδάφιση χωρίς εξατομικευμένο έλεγχο, ενδέχεται να συμπαρασύρει τόσο τα μπόνους δόμησης του ΝΟΚ όσο και τα σχήματα αντιστάθμισης (περιβαλλοντικό ισοζύγιο/ισοδύναμο).
Χαράλαμπος Μπονάτσος: «Η κυβέρνηση μάς τιμωρεί»
«Το ζήτημα αυτό μας αφορά όλους. Είναι ξεκάθαρο ότι η υπεράσπιση της ποιότητας ζωής μας και της οικιστικής φυσιογνωμίας της πόλης μας, απέναντι στην ανεξέλεγκτη υπερδόμηση, είναι μονόδρομος», τονίζει ο δήμαρχος Φιλοθέης – Ψυχικού, Χαράλαμπος Μπονάτσος. Σπεύδει να διευκρινίσει ότι δεν είναι κατά της ανάπτυξης. «Αυτό το έχουμε πει αρκετές φορές. Είμαστε όμως, κατά της τσιμεντοποίησης. Κινδυνεύει η διατήρησης της φυσιογνωμίας της πόλης μας και του πρασίνου μας». Για τον ίδιο το ζήτημα, εκτός από περιβαλλοντικό, είναι κοινωνικό και θεσμικό. «Δεν είναι δυνατόν η κυβέρνηση να αγνοεί τις τοπικές κοινωνίες. Δεν μπήκε καν στη διαδικασία να συζητήσει μαζί μας το θέμα της μεταφοράς των Πολεοδομιών. Ουσιαστικά μας “τιμωρεί” για να μην έχουμε δυνατότητα ελέγχου σε ενέργειες που πλήττουν τις πόλεις μας. Εμείς, οι δήμαρχοι, τι είμαστε; Απλοί διαχειριστές της καθημερινότητας;»
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το top-nea.gr με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
