Λίγα λόγια για το χώρο του λατομείου «ΛΑΨΥ» στη λοφοσειρά των Τουρκοβουνίων
Της Νέλλης Λάβδα, Σύμβουλος Κοινότητας Ψυχικού
Με αφορμή τις τελευταίες συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και του Κοινοτικού Συμβουλίου Ψυχικού, θεώρησα ότι ένα σύντομο ιστορικό θα βοηθούσε αφενός στην κατανόηση του προβλήματος που εδώ και 50 χρόνια χάσκει στη λοφοσειρά των Τουρκοβουνίων και αφετέρου την αναγκαιότητα της αποκατάστασης του πληγωμένου περιβάλλοντος.
Όταν το 1923, ψηφίστηκε το Νομοθετικό διάταγμα ‘Περί σχεδίων πόλεων, κωμών και συνοικισμών” που αφορούσε στο καθεστώς των οικιστικών περιοχών, εμφανίστηκε ο Γεώργιος Ησαΐας, και η «Αθηναϊκή Εταιρεία προς ενίσχυση του Εμπορίου και της Βιομηχανίας» οι οποίοι συνεισέφεραν στην τεχνική εταιρία «ΚΕΚΡΟΨ» δύο μεγάλα κτήματα ιδιοκτησίας τους. Η «ΚΕΚΡΟΨ» κατέθεσε αίτημα δημιουργίας “συνοικισμού ”μαζί με το προβλεπόμενο ρυμοτομικό σχέδιο της «Κηπούπολης Ψυχικού».
Στις 28 Μαρτίου 1924 με την αλλαγή του πολιτεύματος σε Δημοκρατία, συντάσσεται ο οικοδομικός κανονισμός του Ψυχικού, τον οποίο υπογράφει ο Γ. Ησαΐας ως υπουργός Συγκοινωνιών και αρχίζει η οικοδόμηση της νέας πόλης. Η «ΚΕΚΡΟΨ», για να προμηθεύεται εύκολα, φθηνά και γρήγορα τα υλικά, μεταβιβάζει στην εταιρεία «ΛΑΨΥ» (Λατομεία Ψυχικού) την περιοχή που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά των Τουρκοβουνίων (συμβόλαιο 41640/24-2-1927).
Για την οριοθέτηση των κοινόχρηστων χώρων που προβλεπόταν στο ρυμοτομικό σχέδιο, συνομολογήθηκε σύμβαση αφενός της Κοινότητας Ψυχικού δια του Προέδρου Τ. Καμάρα και του μέλους του Κοινοτικού Συμβουλίου μηχανικού Χ. Γλένη και αφετέρου τους εκπρόσωπους της Α.Ε. «ΚΕΚΡΟΨ» βιομήχανο Γ. Ησαΐα και τον αξιωματικό Ε. Μαργαρίτη. (Συμβολαιογραφική πράξη 4591 του 1933).
Με αυτή τη σύμβαση που υπογράφηκε, επήλθαν μεταβολές στο ρυμοτομικό σχέδιο του έτους 1923, κοινόχρηστοι χώροι εκποιήθηκαν και έγινε κατάτμηση του Άλσους του Ψυχικού.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός στο Ψυχικό περατώθηκε το 1936 με την επέκταση του Ρυμοτομικού Σχεδίου Ψυχικού στην περιοχή άνω της οδού Δάφνης. Τότε, πραγματοποιήθηκε η επέκταση στα βουνά που επέφερε τεράστια περιβαλλοντική καταστροφή στο όρος των Τουρκοβουνίων.
Η κατεδάφιση του βουνού κράτησε έως το 1976 όταν, διά νόμου, σταμάτησε η λειτουργία του λατομείου.
Το 1974, η «ΚΕΚΡΟΨ» με δημοσιεύματα στον τύπο, διατεινόταν ότι είχε σκοπό να αξιοποιήσει την περιοχή των λατομείων και τον περιβάλλοντα χώρο συνολικής έκτασης 312 στρεμμάτων. Με στόχο να εξωραΐσει το χώρο, εξαγγέλλει τη δημιουργία δάσους, χώρου για αθλοπαιδιές, μουσείου σύγχρονης τέχνης και την ανέγερση τουριστικού συγκροτήματος.
Αυτό δεν έγινε ποτέ, γιατί η Δημοτική Αρχή διεκδίκησε τα εδάφη της.
Το 1980, η «Κέκροψ» προτείνει την αξιοποίηση του λατομείου επιδιώκοντας συμφωνία μεταξύ της ΛΑΨΥ και του οικοδομικού συνεταιρισμού βουλευτών με την επωνυμία «Η Πολιτεία». Κατά τη συμφωνία θα παραχωρούνταν τα 230 στρέμματα των λατομείων ενώ η οικοδόμηση κατοικιών των βουλευτών θα λάμβανε επιχορήγηση 3.000.000 δρχ από το κράτος.
Τον τότε Πρόεδρο της Κοινότητας Ψυχικού Ι. Χαραλάμπους επισκέπτεται για διερευνητικές συζητήσεις ο βουλευτής Γιάννης Τραγάκης.
Το Κοινοτικό Συμβούλιο εκφράζει την αντίθεσή του προς το διαφαινόμενο σχέδιο και ο Κοινοτάρχης Ι. Χαραλάμπους αποστέλλει «Προς τον Πρόεδρον της Κυβερνήσεως κ. Γεώργιον Ράλλην, επιστολή με θέμα: Τα λατομεία Ψυχικού». (Ενημερωτικό Δελτίο Κοινότητας Ψυχικού, Οκτ. 1980, σ. σ. 10-11).
Πολλά χρόνια αργότερα ο κ. Κώστας Κεφαλογιάννης, διευθυντής του Συνεταιρισμού Βουλευτών «Πολιτεία», δηλώνει σε συνέντευξη του: «Αναζητούμε ακόμα γη για τα μέλη μας. Οι προσπάθειες που έγιναν την περίοδο της δεκαετίας του ΄80 όταν είχαν εντοπιστεί εκτάσεις στην περιοχή του Ψυχικού αλλά και της Βουλιαγμένης «σκόνταψαν» σε αντιδράσεις που προκλήθηκαν…» (Εφημερίδα «Παραπολιτικά», Ιούνιος 2012)
Το 1998, κηρύσσεται αναδασωτέα έκταση 206 στρεμμάτων στη θέση «Τουρκοβούνια» περιφέρειας Δήμου Ψυχικού. Η απόφαση έχει καταστεί τελεσίδικη με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2006.
Το 2001, η Περιφέρεια Αττικής εγκρίνει τη Μελέτη Αναδάσωσης Τουρκοβουνίων περιοχής δήμων Γαλατσίου και Ψυχικού από την αρμόδια Διεύθυνση Αναδασώσεων Αττικής.
Το Μάϊο του 2002, η υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Βάσω Παπανδρέου ανακοινώνει ότι στο πρόγραμμα ανάπλασης λατομείων την ευθύνη του οποίου φέρει ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας, εκτός των μεγάλων λατομείων της Αττικής, έχουν ενταχθεί άλλα τέσσερα λατομεία: η Μερέντα, ο Βιαρόπουλος, ο Κέκρωψ και ο Τιτάν…
Η λίστα με τα έργα αποκατάστασης τοπίου, παρουσιάζει νέο ενδιαφέρον εφόσον στις αποκαταστάσεις λατομείων προστίθενται χρήσεις πολιτιστικές, αθλητικές, κοινωφελείς και αναψυχής.
Λατομεία-θέατρα, λατομεία-γήπεδα, λατομεία-σχολεία, λατομεία-νεκροταφεία αλλά και χώροι υγειονομικής ταφής!
Το 2002 ο Δήμαρχος Ψυχικού Κρίτος Νεόφυτος εισάγει προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο πρόταση για την αποδοχή προϊόντων εκσκαφής από την κατασκευή των ανισόπεδων κόμβων στη Λεωφόρο Κηφισίας προς επιχωμάτωση το Λατομείου. Διεξάγεται συζήτηση και διατυπώνονται οι προτάσεις της Αντιπολίτευσης από τον μηχανικό Γιάννη Βογιατζή. Η Τεχνική Υπηρεσία συντάσσει φάκελο και επιχειρείται η συμμετοχή του Δήμου Ψυχικού στην προκήρυξη για την υποδοχή των προϊόντων εκσκαφής. Το έργο θα εκτελούσε η Δημοτική Αναπτυξιακή Εταιρεία Ψυχικού (ΔΑΕΨ) με τότε Πρόεδρο τον Παντελή Ξυριδάκη.
Στο εντωμεταξύ, το ΥΠΕΧΩΔΕ λαμβάνει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποφάσεις για την χωροθέτηση στα λατομεία, τόπων υγειονομικής ταφής απορριμμάτων. Ο Δήμαρχος Κρίτος Νεόφυτος εκφράζει τον σκεπτικισμό του και ο Δήμος Ψυχικού τελικά ΔΕΝ υποβάλλει αίτημα για την υποδοχή προϊόντων εκσκαφής.
Συνάμα, επιχειρείται εκτεταμένη αναδάσωση των Τουρκοβουνίων εντός των ορίων του Δήμου Ψυχικού με αποτέλεσμα να υπάρχει σήμερα ένα ωραιότατο, ολόφρεσκο πευκοδάσος.
Το 2007 τα Δημοτικά Συμβούλια των Δήμων Αθηναίων, Γαλατσίου, Νέας Ιωνίας, Φιλοθέης και Ψυχικού με Δήμαρχο την Ειρήνη Κατσαρού και Πρόεδρο Δημοτικού Συμβουλίου τη Ζωή Ράπτη, αποφασίζουν να συνεργαστούν για την αναδάσωση της περιοχής των Τουρκοβουνίων που ανήκει στα διοικητικά τους όρια και εκδίδουν ψήφισμα για τη δημιουργία του «Συνδέσμου Τουρκοβουνίων» (ΣΠΑΤ) και όπως λέει σήμερα η Υφυπουργός Υγείας Ζωή Ράπτη: η συμβολή μου στην αναδάσωση και τη περιβαλλοντική προστασία ενός μεγάλου μέρους του ορεινού όγκου των Τουρκοβουνίων για την οποία συστήσαμε και τον ΣΠΑΤ, είναι ένα έργο για το οποίο είμαι περήφανη. Πλέον της δεκαετίας φυτέψαμε πάνω από 50.000 δένδρα και μετατρέψαμε έναν αποψιλωμένο, άγονο τόπο, σε πνεύμονα πρασίνου και αναψυχής για όλους τους κατοίκους των όμορων δήμων Φιλοθέης – Ψυχικού, Γαλατσίου, Νέας Ιωνίας και Αθήνας.
Οι δημότες, οι κάτοικοι και οι Δημοτικές Αρχές του τόπου διαχρονικά και μέχρι σήμερα, έχουν αγωνιστεί σθεναρά για τη διατήρηση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της πόλης με σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον και φροντίδα για τη διατήρηση αυτού.
Η αποκατάσταση του τοπίου στη θέση του λατομείου της «ΚΕΚΡΟΨ» και η αναδάσωση των Τουρκοβουνίων, εξασφαλίζουν έναν επί πλέον πνεύμονα πρασίνου που θα αποκαταστήσει την ισορροπία φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος εντός του αστικού ιστού.
Σήμερα που διαφαίνεται μια νέα ευκαιρία για την επιχωμάτωση του λατομείου, ήταν σοφή η απόφαση που υποστήριξε σύσσωμο το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού για τη συγκρότηση μιας επιτροπής που θα παρακολουθεί τις εξελίξεις.
Η Επιτροπή αυτή οφείλει να συγκροτηθεί, να συντάξει μελέτη σκοπιμότητας, περιβαλλοντικών επιπτώσεων και να εκπονήσει τον «οδικό χάρτη» που θα βασίζεται στα νέα δεδομένα και τα σύγχρονα μέσα για την αποκατάσταση του τοπίου, έτσι ώστε ο Δήμος Φιλοθέης – Ψυχικού να είναι έτοιμος να ανταποκριθεί στις προκλήσεις και τις προσκλήσεις όταν και εφόσον συμβούν.
