Καταλήψεις: ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;

Αν θέλετε ακολουθήστε μας, κοινοποιήστε ή κάνετε like:

Οι καταλήψεις στα σχολεία έκαναν την εμφάνισή τους περίπου το 1990 και, με νωπές ακόμα τις μνήμες της κατάληψης του Πολυτεχνείου και της Νομικής κατά την περίοδο της Χούντας, κυριάρχησαν ως μέσο πίεσης και διεκδίκησης. Οι καταλήψεις της εποχής εκείνης χαρακτηρίστηκαν ως το «Πολυτεχνείο της γενιάς του ‘90» και είχαν ως αποτέλεσμα να αναχαιτισθεί το πολυνομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου.

Το 1998-1999 επί υπουργίας Γεράσιμου Αρσένη, η κατάληψη επικράτησε ως κύριος τρόπος κινητοποίησης. Την περίοδο εκείνη, τα Συντονιστικά Όργανα που προέκυψαν από τις Γενικές Συνελεύσεις των μαθητών εδραιώθηκαν ως επίσημος διαπραγματευτής με την εκάστοτε κυβέρνηση.

Η Πολιτεία, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις καταλήψεις συνολικά -διότι πλέον της κατάληψης και της φθοράς του δημόσιου χώρου, υπάρχει και το θέμα της ηλικίας των καταληψιών που στην πλειοψηφία τους είναι ανήλικοι- έχει θεσπίσει μια σειρά νόμων και διατάξεων, που καθώς δεν εφαρμόζονται, αλλάζουν συνεχώς.

Το 1999, η Κυβέρνηση Σημίτη θέσπισε το ιδιώνυμο για τις καταλήψεις στα Σχολεία, με ποινές που προέβλεπαν εξάμηνη φυλάκιση. Ο Νόμος ουδέποτε εφαρμόστηκε. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ διαφήμισε την αποποινικοποίησή τους. Το 2019 η κυβέρνηση της ΝΔ, τροποποιώντας το άρθρο 168  του Ποινικού Κώδικα με τον νόμο 4619/2019, αυστηροποίησε τις προβλεπόμες ποινές, προβλέποντας μέχρι και τρία χρόνια φυλάκισης για την παράνομη κατάληψη, ενώ συμπεριέλαβε και την υποχρέωση καταβολής προστίμου.

Οι περισσότεροι μαθητές που λαμβάνουν μέρος στις καταλήψεις ίσως να μην γνωρίζουν καν την ύπαρξη του συγκεκριμένου νόμου, ενώ όσοι τον γνωρίζουν φαίνεται να μην ιδρώνει το αυτί τους ένεκα της μακρότατης παράδοσης ατιμωρησίας.

Παραθέτουμε τις  παρ. 1 και 2 του άρθρου 168 του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α’ 95): 1. Όποιος εισέρχεται παράνομα σε χώρο δημόσιας υπηρεσίας ή υπηρεσίας οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή επιχείρησης κοινής ωφέλειας ή παραμένει στους χώρους αυτούς παρά τη ρητή εναντίωση της υπηρεσίας που τους χρησιμοποιεί, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή.

  1. Όποιος, με οποιονδήποτε τρόπο, προκαλεί διακοπή ή σοβαρή διατάραξη της ομαλής λειτουργίας δημόσιας υπηρεσίας ή υπηρεσίας οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή επιχείρησης κοινής ωφέλειας τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος, χωρίς να διαταράξει την κοινή ειρήνη, εμποδίζει αυθαίρετα ή διαταράσσει σοβαρά τη λειτουργία συλλογικού ή μονοπρόσωπου οργάνου των φορέων του προηγούμενου εδαφίου.

Η δική μας ιστορία        

Οι π. Δήμοι Ψυχικού, Νέου Ψυχικού και Φιλοθέης ακολουθούσαν την ίδια πορεία, στο κλίμα που βάδιζε και η Χώρα. Το ΓΕΛ μάλιστα της Φιλοθέης ήταν ξακουστό για τις πολυήμερες καταλήψεις, με ζημιές που το 2010 έφθασαν τις 17.000€. Ακολουθούσε το Νέο Ψυχικό, με τα δύο Λύκεια (1ο και 2ο που υπήρχαν τότε), να έπονται σε καταλήψεις, σε κλίμα πολιτικής έντασης εκείνη την εποχή. Ουραγός ήταν το ΓΕΛ Ψυχικού, το οποίο συνέδραμαν με… ενισχύσεις τα σχολεία των Αμπελοκήπων.

Στον Καλλικρατικό Δήμο Φιλοθέης Ψυχικού, τα σκήπτρα τα κρατάει το Λύκειο Νέου Ψυχικού. Οι καταλήψεις αποτελούν «έθιμο» πια για τους μαθητές του, οι οποίοι με το που κλείσει κάποιο σχολείο όμορου δήμου, θεωρούν υποχρέωσή τους να ακολουθήσουν το καλό παράδειγμα, σε ένδειξη συμπαράστασης ή και –γιατί όχι;- έτσι για τον χαβαλέ. Το ντόμινο συνεχίζεται με το Ψυχικό, ενώ στην τελευταία κατάληψη, τον Ιανουάριο του 2022, στο κάδρο εμφανίστηκε και το Βαρβάκειο.

Το ΓΕΛ Φιλοθέης, έπαψε πλέον να επηρεάζεται και απέχει από τις καταλήψεις, έχοντας πια διαμορφώσει την δική του ισχυρή και ανεξάρτητη ταυτότητα και απολαμβάνοντας την διαφορετικότητά του.

Είναι οι Καταλήψεις Νόμιμες και Δημοκρατικές;

 Ας μην γελιόμαστε: σε έναν τόπο που η Εκπαίδευση κουτσαίνει μονίμως, αιτήματα για να κάνεις κατάληψη είναι πολύ εύκολο να βρεθούν. Είναι όμως αυτές νόμιμες και δημοκρατικές; Όχι βέβαια. Η κατάληψη δημοσίου χώρου είναι πράξη παράνομη, συνιστά δε αδίκημα αυτεπάγγελτο, κάτι που σημαίνει ότι η αστυνομία μπορεί να επέμβει οποτεδήποτε. Επιπλέον, στα σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης δεν ισχύει το άσυλο που ισχύει για την Τριτοβάθμια.

Και φυσικά, καμία δημοκρατική διαδικασία (π.χ. συνέλευση) δεν νομιμοποιεί την τέλεση παράνομων πράξεων. Αξίζει δε να αναφέρουμε ότι τις περισσότερες φορές δεν συγκαλείται καν συνέλευση, δεν υπερισχύει η γνώμη των πολλών, αλλά επιβάλλεται η άποψη και απόφαση των λίγων.

Είναι τα αιτήματα των καταληψεων δίκαια; Κάποια ναι. Τουλάχιστον ουδείς εξ ημών μπορεί να πει ότι δεν θέλει την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων, την βελτίωση των συνθηκών, περισσότερα χρήματα για την Παιδεία και γενικώς, όλα αυτά για τα οποία δεκαετίες τώρα πάλεψαν οι προηγούμενες γενιές.

Τα δύο τελευταία χρόνια όμως, στον Δήμο μας έχουν γίνει άλματα σε ό,τι αφορά την υλικοτεχνική υποδομή και έχουν διατεθεί τόσα κεφάλαια, που μπορούμε πλέον να μιλάμε ασφαλώς όχι απλά για βελτιώσεις και επισκευές, αλλά για πλήρη ανακαίνιση ή ακόμα και ανακατασκευή. Ενδεικτικά, θα αναφέρουμε ότι μόνο το 2021 στα επτά σχολικά συγκροτήματα του Δήμου, το κόστος των εργασιών ανακαίνισης και της προμήθειας νέου εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας (υπολογιστές, πίνακες κλπ) άγγιξε τις 300.000 ευρώ.

Η πρόσφατη κατάληψη

Η Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του ΓΕΛ Νέου Ψυχικού κυρία Ρούλα  Αμοιράλη – Χύτα βρέθηκε στην τελευταία κατάληψη του Ιανουαρίου 2022. «Με ειδοποίησε η κυρία Γκιζελή που είναι αντιδήμαρχος Παιδείας.  Κανείς δεν γνώριζε για κατάληψη ούτε ο Σύλλογος, ούτε τα παιδιά μας ούτε οι φίλοι των παιδιών μας. Βρεθήκαμε στην πόρτα του ΓΕΛ, όπου είδαμε γύρω στα 18 παιδιά εκ των οποίων δύο μόλις κορίτσια. Ζήτησα τα αιτήματα, αλλά αυτός που μου παρουσιάστηκε ως επικεφαλής μου είπε ότι δεν τα έχουν. Θα τα συζητούσαν την επόμενη μέρα. Τον ρώτησα ποιος θα πληρώσει τις ζημιές και με θράσος μου απάντησε “εσύ και ο Δήμος θα πληρώσετε”. Στο Σχολείο βρέθηκαν επίσης και η Αντιδήμαρχος Παιδείας κυρία Αλίκη Γκιζελή, ο Σωκράτης Χαμαλίδης Πρόεδρος της Β΄βάθμιας, ο Κοινοτικός Σύμβουλος Άρης Φασιλάκης και φυσικά, ο Διευθυντής του Σχολείου Διονύσης Τσάγκλας, που μας είπε ότι δεν μπορούσε να αναγνωρίσει κανέναν από τους καταληψίες. Η κατάληψη έληξε με την παρουσία Αστυνομίας από το οικείο τμήμα. Την επόμενη μέρα, αντικρύσαμε τους καταληψίες (αυτούς που ο Διευθυντής του σχολείου δεν ήταν σε θέση να αναγνωρίσει) να βρίσκονται στην είσοδο του κτηρίου και να προσπαθούν να παρεμποδίσουν την είσοδο των μαθητών. Καθώς οι προσπάθειές τους απέβησαν άκαρπες, οι άγνωστοι στον Διευθυντή καταληψίες αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν τους συμμαθητές τους στις τάξεις. Ερωτηθέντες δε από εμένα, που είμαι Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων, ο Πρόεδρος, αλλά και μέλη του 15μελούς δήλωσαν άγνοια για την απόφαση κατάληψης».

Ποιος πληρώνει;

Το 2021, κατά την περίοδο που τα σχολεία έμειναν κατειλημμένα, οι ζημές που προκλήθηκαν ανήλθαν σε: 10.324 ευρώ στο ΓΕΛ Νέου Ψυχικου, 700 ευρώ στο ΓΕΛ Ψυχικου, ενώ στην ολιγόωρη κατάληψη του 2ου Γυμνασίου Νέου Ψυχικού, προκλήθηκαν ζημιές ύψους 400 ευρώ.

Τον Ιανουάριο του 2022, στο ΓΕΛ Νέου Ψυχικού οι καταληψίες έσπασαν τους ολοκαίνουριους προβολείς που είχαν τοποετηθεί (αξίας 400€), ενώ αναμένουμε την κοσστολόγηση των σπασμένων θρανίων. Στο ΓΕΛ Ψυχικού, οι καταληψίες έσπασαν τζάμια και κάγκελα (κόστος γύρω στα 800€)

Και η ερώτηση είναι ποιος πληρώνει για όλα αυτά;

Μέχρι χθες, όλες αυτές τις ζημιές τις πλήρωνε η Δευτεροβάθμια Σχολική Επιτροπή Δήμου Φιλοθέης – Ψυχικού.

Ο Νόμος βέβαια σαφώς ορίζει (Άρθρο 334 ΠΚ) το αυτονόητο, ότι δηλαδή όποιος ζημιώνει (σπάει, καταστρέφει, βανδαλίζει), πληρώνει:

Εφόσον οι καταληψίες είναι ανήλικοι στην πλειοψηφία τους και άρα οι γονείς τους και όσοι έχουν την επιμέλεια τους δεν εμποδίζουν την τέλεση των «καταλήψεων», τιμωρούνται κατά το άρθρο 360 του Ποινικού Κώδικα περί παραμελήσεως εποπτείας ανηλίκου.

Εκτός των ποινικών υπάρχουν και οι αστικές ευθύνες για αποζημίωση από αδικοπραξία, σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας σε τρίτους με τη μορφή υλικής ζημίας ή ηθικής βλάβης.

Για να σταλεί όμως ο λογαριασμός των καταστροφών σε αυτούς που τις προκάλεσαν, θα πρέπει τα ονόματά τους να γίνουν γνωστά. Όχι στον Δήμο, αλλά στην Αστυνομία, από όπου θα κινηθούν οι σχετικές διαδικασίες για να πληρώσουν αυτοί που πραγματικά προξένησαν τις ζημιές. Καθώς όμως κατά πώς φαίνεται κάποιοι οι Διευθυντές σχολείων αδυνατούν να αναγνωρίσουν τους μαθητές τους, το μπαλάκι πάει πάλι στην Δημοτική Αρχή, που έστειλε πλέον επιστολή στους ίδιους:

«Σε συνέχεια της χθεσινής κατάληψης και της φθοράς που προκλήθηκε σε αριθμό θρανίων και καρεκλών σημειώνω, εκ μέρους της Β/θμιας και σε συνέχεια σχετικής ενημέρωσης προς την Δημοτική Αρχή, ότι το κόστος επισκευής αυτών θα αφαιρεθεί από το σύνολο των χρημάτων που διατίθενται στην δική σας Σχολική Μονάδα. Ενημερώστε μας για το συνολικό κόστος αποκατάστασης των βανδαλισμών.»

 Η πηγή χρηματοδότησης είναι και πάλι η Σχολική Επιτροπή. Αλλά ας ελπίσουμε ότι είναι μια κίνηση πίεσης τουλάχιστον προς τους εκπαιδευτικούς και τους Διευθυντές, από τους οποίους ζητούνται εις μάτην τα ονόματα των καταληψιών.

Κι αν η ευθύνη πρώτα πέφτει σε γονείς και κηδεμόνες, ο Νόμος δεν εξαιρεί και τους Διευθυντές και με το Άρθρο 189ΠΚ, τους τοποθετεί στο κάδρο και τους θυμίζει τα αυτονόητα:

 …Μάλιστα, οι προϊστάμενοι των υπό κατάληψη δημοσίων υπηρεσιών και σχολείων που δεν ζητούν την απομάκρυνση των καταληψιών και την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της υπηρεσίας και του σχολείου, αλλά και τη συνέχιση των μαθημάτων, εφόσον συντρέχει και το υποκειμενικό στοιχείο της προθέσεως, παραβαίνουν το καθήκον της υπηρεσίας τους και τιμωρούνται κατά το άρθρο 259 τού Ποινικού Κώδικα περί παραβάσεως καθήκοντος.

 Και φυσικά, πέρα από τα θέματα που οι καταλήψεις συνεπάγονται -απώλεια διδακτικών ωρών, καταστροφή δημόσιας περιουσίας κ.ο.κ.- πρωταρχικό μέλημα όλων μας, αλλά κυρίως εκπαιδευτικών και γονιών, θα έπρεπε να είναι η ασφάλεια των μαθητών. Είναι δύσκολο να κατανοήσει κάποιος πώς ανήλικα παιδιά παραμένουν για μερόνυχτα ολόκληρα μακριά από τα σπίτια τους, χωρίς επίβλεψη. Ας αναλάβει λοιπόν ο καθένας τις ευθύνες του.

Το παρόν άρθρο γράφεται προς ενημέρωση των μαθητών και των γονιών τους για τους ισχύοντες Νόμους και τις σχετικές Διατάξεις.

Χρήσιμο είναι να τους γνωρίζουν και οι νέοι άνθρωποι, καθώς βαδίζουν προς την ενηλικίωση. Και σαφώς να αγωνίζονται για το δίκιο τους, αλλά με τον ωφέλιμο για αυτούς τρόπο.

Γράφει η Όλγα Μενεμενόγλου

Αν θέλετε ακολουθήστε μας, κοινοποιήστε ή κάνετε like:

Σχετικές δημοσιεύσεις