Γενικό πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων
Το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα αλλάζει για πρώτη φορά μετά από περίπου 80 χρόνια, με μεταρρυθμίσεις που επηρεάζουν χιλιάδες κληρονόμους, δικαιούχους και συναλλασσόμενους με περιουσίες, διαθήκες και κληρονομιές. Οι αλλαγές αφορούν τόσο τη διαδικασία δημοσίευσης των διαθηκών όσο και το περιεχόμενο των δικαιωμάτων των συγγενών, τη διαχείριση χρεών, καθώς και νέες δυνατότητες ρύθμισης της περιουσίας εν ζωή.
Δημοσίευση διαθηκών – Μεταφορά αρμοδιότητας στους συμβολαιογράφους
Ήδη από 1/11/2025 η δημοσίευση των διαθηκών (δημόσιων, ιδιόγραφων & ιδιωτικών) πλέον γίνεται από συμβολαιογράφους και όχι από τα Δικαστήρια και καταχωρούνται στην ειδική πλατφόρμα diathikes.gr που τηρούν οι συμβολαιογραφικοί σύλλογοι.
Χρόνος δημοσίευσης και εκκρεμείς υποθέσεις
Με την νέα ρύθμιση η δημοσίευση των διαθηκών θα γίνεται από τον Συμβολαιογράφο σε 3-7 ημέρες και αφορά και διαθήκες που ο διαθέτης έχει αποβιώσει πριν την έναρξη ισχύς του Νόμου (1/11/2025) και υπάρχει εκκρεμή κατατεθείσα αίτηση δημοσίευσης στο Πρωτοδικείο, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση θα αποσυρθεί με ευθύνη του αιτούντος και σχετική βεβαίωση της γραμματείας του Δικαστηρίου.
Εισαγωγή του θεσμού της Κληρονομικής Σύμβασης
Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές που θα επιφέρει το 2026 το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης είναι ότι για πρώτη φορά εισάγεται ο θεσμός της κληρονομικής σύμβασης με την οποία ο καθένας θα μπορεί εν ζωή να συμφωνεί με τους μελλοντικούς του κληρονόμους (τα παιδιά, τη σύζυγο ή άλλους συγγενείς του) ποιο περιουσιακό του στοιχείο θα περιέλθει σ΄ αυτούς μετά το θάνατό του, με την δυνατότητα ανάκλησής της άλλως λύσης της, υπό αυστηρές προϋποθέσεις όμοιες με της ανάκλησης γονικής παροχής (βαρύ παράπτωμα, επιβουλή ζωής και σωματικής ακεραιότητας κ.λπ.), ώστε να παράγεται εξαρχής στους καταφεύγοντες στην Κληρονομική Σύμβαση η συνείδηση της σοβαρότητας και κυρίως της δεσμευτικότητας αυτής για όλους όσοι μετέχουν στη σύναψή της.
Διατήρηση ενιαίας κληρονομιαίας περιουσίας
Έτσι, διευκολύνεται η διατήρηση της κληρονομιαίας περιουσίας, ιδίως όταν αυτή περιλαμβάνει οικογενειακές επιχειρήσεις ή παραγωγικά ακίνητα, αφού διασφαλίζεται ότι η επιχείρηση ή το ακίνητο θα περιέλθει στο πρόσωπο που διαθέτει τις αναγκαίες γνώσεις, την εμπειρία ή το πραγματικό ενδιαφέρον για τη συνέχιση και περαιτέρω ανάπτυξη της παραγωγικής δραστηριότητας και συγχρόνως μειώνονται οι μετά θάνατο του διαθέτη χρονοβόρες και κοστοβόρες αντιδικίες μεταξύ συγκληρονόμων και ο κατακερματισμός περιουσιακών μονάδων.
Κληρονομικά δικαιώματα συντρόφου σε ελεύθερη σχέση
Νέα διάταξη θα προβλέπει ότι η/ο σύντροφος σε ελεύθερη σχέση τουλάχιστον τριών ετών, εκτός γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, θα κληρονομεί όλη την περιουσία του αποθανόντα, αν δεν υπάρχουν εν ζωή πλησιέστεροι συγγενείς, θα μπαίνει δηλαδή στην Πέμπτη τάξη στην εξ αδιαθέτου κληρονομιά, υπό αυστηρές προϋποθέσεις που θ΄ αποδεικνύουν με βεβαιότητα την κατ΄ ελάχιστον τριετή συνεχή σχέση με τον διαθέτη, ενώ μέχρι σήμερα, η περιουσία όσων δεν είχαν συγγενείς, κατέληγε στο δημόσιο.
Αλλαγές στα ποσοστά κληρονομίας του επιζώντος συζύγου
Το νομοσχέδιο θα επιφέρει αλλαγή και στο ποσοστό της εξ΄ αδιαθέτου κληρονομιάς του επιζώντος συζύγου στην περίπτωση οικογένειας με ένα παιδί όπου θα κληρονομεί το 33% αντί του 25% που κληρονομεί σήμερα, διασφαλίζοντας έτσι την καλύτερη προστασία του, ενώ η/ο επιζών σύζυγος με πλέον του ενός παιδιού, τα ποσοστά παραμένουν τα ίδια και θα κληρονομεί το 25% της εξ΄ αδιαθέτου κληρονομιάς, ως ισχύει σήμερα.
Διαχωρισμός κληρονομιαίας και ατομικής περιουσίας – Χρέη
Το νέο πλαίσιο προβλέπει διαχωρισμό της κληρονομιαίας περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου με αποτέλεσμα τα χρέη του κληρονομούμενου (συμπεριλαμβανομένων και των οφειλών προς το Δημόσιο) να εξοφλούνται αποκλειστικά και μόνο από την κληρονομιά του και δεν επιβαρύνουν την ατομική περιουσία του κληρονόμου που μέχρι σήμερα έφερε απεριόριστη προσωπική ευθύνη για τα χρέη του κληρονομουμένου.
ΙΩΑΝΝΑ ΜΥΛΩΝΗ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΑΜ 23134, παρ΄ Εφέταις
LLM (UK) BANKING/REAL ESTATE LAW
ΔΙΑΠ/ΝΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΡΙΑ (ΥΠ.ΔΙΚ)
ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ 7 ΦΙΛΟΘΕΗ, 15237
6977 617238
ioannamiloni@gmail.com