Ο τελικός λογαριασμός …στους παρόδιους ιδιοκτήτες
Ρεπορτάζ: Νίκος Γκαρόζης
Την αστική αλλά και ποινική ευθύνη για την καταβολή αποζημίωσης σε πολίτες που πέφτουν θύματα ατυχημάτων που προκαλούνται από αμελή συντήρηση των πεζοδρομίων ή από έργα συντήρησής τους που δεν εκτελούνται με τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας αποφάσισε το αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου. Έτσι πέραν της χρηματικής αποζημίωσης και των εξόδων τυχόν νοσηλείας ή ιατρικής αποκατάστασης των πολιτών που τραυματίζονται από πτώσεις σε λακκούβες ή εξαιτίας σπασμένων πλακών οι δημοτικοί άρχοντες κινδυνεύουν εφόσον αποδειχθεί αμέλεια ή ελλιπής άσκηση εποπτείας σε τεχνικά έργα και με καταλογισμό ποινών διά της δικαιοσύνης.
Αφορμή για την έκδοση της εν λόγω απόφασης στάθηκε η περίπτωση 64χρονης, η οποία ενώ περπατούσε σε πεζοδρόμιο που είχε αποκολλημένες, φθαρμένες και υπερυψωμένες πλάκες, ευρισκόμενη σε μεγάλη απόσταση από το πατρικό της σπίτι, σκόνταψε σε μια υπερυψωμένη πλάκα, με αποτέλεσμα να πέσει και να τραυματιστεί. Μετά τον τραυματισμό της η 64χρονη υπέβαλε μήνυση σε βάρος του Δημάρχου και του αρμόδιου αντιδημάρχου. Ο αντιδήμαρχος καταδικάστηκε σε φυλάκιση τεσσάρων μηνών με τριετή αναστολή (αφού του αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό της προηγούμενης έντιμης, ατομικής, οικογενειακής ζωής) για το αδίκημα της σωματικής βλάβης από αμέλεια.
Αντικειμενική και υπερκείμενη ευθύνη των Δημοτικών Αρχών
Όπως περιγράφεται στο σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου «θεσπίζεται αποκλειστική αρμοδιότητα των Δήμων για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, ακολούθως, δε, με τις διατάξεις του Κτιριοδομικού Κανονισμού ορίζεται ότι υπόχρεοι για την επισκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων και των τεχνικών έργων που τα αποτελούν (κράσπεδα, ρείθρα, υπόστρωμα και επίστρωση ή επικάλυψη) είναι οι ιδιοκτήτες των παρόδιων ακινήτων, μπροστά στα οποία βρίσκονται». Ορίζεται, δε, με σαφήνεια ότι «οι Δήμοι, κατ’ εφαρμογή των αρχών της χρηστής διοίκησης, υποχρεούνται, στο πλαίσιο των καθηκόντων τους, να επιβλέπουν και να ελέγχουν την καταλληλότητα των πεζοδρομίων και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη συντήρηση και επιδιόρθωση αυτών, προκειμένου να διεξάγεται ομαλά η κυκλοφορία επί του πεζοδρομίου, αλλά και να προστατεύεται η σωματική ακεραιότητα των χρησιμοποιούντων αυτό (αναπήρων, παιδιών, ηλικιωμένων κ.λπ.)».
Υπεύθυνοι για την κατασκευή-επισκευή-συντήρηση των ιδιωτικών πεζοδρομίων οι παρόδιοι ιδιοκτήτες τους. Επ’ αυτού, εξάλλου, αναφέρεται με σημασία η επισήμανση πως «…το γεγονός ότι υπόχρεοι για την επισκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων είναι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν αναιρεί την υποχρέωση των δημοτικών οργάνων (της επίβλεψης και του ελέγχου της κατάστασης των πεζοδρομίων και της λήψης των κατάλληλων μέτρων για τη συντήρηση και επιδιόρθωση αυτών), ούτε μεταθέτει την υποχρέωση αυτή σε ιδιώτες ή σε άλλα όργανα, γιατί η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνεται στα θέματα που ανάγονται στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων και αφορά την ομαλή κυκλοφορία των πεζών σε κοινόχρηστους χώρους και την προστασία της σωματικής ακεραιότητας των πολιτών που κάνουν χρήση των πεζοδρομίων».
Τι ισχύει ωστόσο, για τη συντήρηση και επισκευή τυχόν ζημιών στο πλακόστρωτο πεζοδρομίων μπροστά από ιδιωτικές κατοικίες ή ακόμη και επιχειρήσεις, όπως γραφεία;
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα όσα ορίζει η κείμενη νομοθεσία και συγκεκριμένα το νομικό πλαίσιο αναφορικά με τα πεζοδρόμια και τον υπόχρεο σε επισκευή τους-οριοθετείται από την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/66006/2360/2023 (Έγκριση Κτιριοδομικού Κανονισμού) του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ιδίως το άρθρο 23, καθώς και από τα άρθρα 104, 105,106 του Εισαγωγικού Νόμου Αστικού Κώδικα και τα άρθρα 288, 281, 200 Γενικών Αρχών Αστικού Κώδικα- γίνεται διάκριση μεταξύ των αιτιών που δημιούργησαν την εστία ευθύνης. Στην περίπτωση που αιτία της βλάβης στο πεζοδρόμιο είναι ένα γεγονός που εκφεύγει της σφαίρας ευθύνης του Δήμου, αρμόδιος είναι ο παρόδιος ιδιοκτήτης προς αποκατάσταση του πεζοδρομίου καθώς και των λοιπών τεχνικών έργων που το αποτελούν (κράσπεδο, ρείθρο, υπόστρωμα και επίστρωση ή επικάλυψη).
Τι γίνεται, όμως, όταν οι ιδιοκτήτες δεν συντηρούν τα πεζοδρόμια τους;
Σε αυτή την περίπτωση ο Δήμος αναλαμβάνει την κατασκευή, ανακατασκευή ή επισκευή των πεζοδρομίων και στη συνέχεια βεβαιώνει στο Ταμείο του Δήμου τη δαπάνη σε βάρος, είτε των ιδιοκτητών των παρόδιων ακινήτων είτε των φορέων εκτέλεσης έργων (ΔΕΔΔΗΕ, ΕΥΔΑΠ κλπ), εφόσον αυτά δεν έχουν κατασκευασθεί ή επισκευασθεί ακόμα ή δεν έχουν τηρηθεί οι προδιαγραφές που ισχύουν για την κατασκευή ή επισκευή τους.
Το ίδιο ισχύει και όταν έχουμε καταγγελίες από δημότες ή κατοίκους σε μία περιοχή για επικίνδυνες, για τη σωματική ακεραιότητα των διερχόμενων πεζών, ζημίες προς τη Δημοτική Αρχή. «Όταν μας κοινοποιούνται τέτοια παράπονα ή γίνονται καταγγελίες αυτού του είδους, σπεύδουμε να ανταποκριθούμε το ταχύτερο δυνατόν, στέλνοντας, βέβαια, για αυτοψία μηχανικό της Τεχνικής Υπηρεσίας, ώστε επιστημονικά και τεκμηριωμένα να αποφανθεί για τη διαπιστωθείσα βλάβη» μας εξήγησε ο αντιδήμαρχος τεχνικών υπηρεσιών κύριος Νάκας. Εν συνεχεία, «η καταγγελία που γίνεται είτε μέσω της διαδικασίας της Υπηρεσίας Πρωτοκόλλου, είτε κοινοποιείται ηλεκτρονικά μέσω e-mail, αξιολογείται-προτεραιοποιείται και επιλαμβάνεται η Τεχνική Υπηρεσία στέλνοντας ειδοποίηση στον παρόδιο ιδιοκτήτη, ώστε σε συγκεκριμένα προθεσμία να αποκαταστήσει τις ζημιές». Εάν εκείνος αδιαφορήσει η αμελήσει και παρέλθει η προθεσμία, «η Τεχνική Υπηρεσία αποκαθιστά τη ζημιά στέλνοντας τον λογαριασμό στον παρόδιο ιδιοκτήτη. Εκείνος καλείται να καταβάλλει το καταλογισθέν χρηματικό ποσό, που του αναλογεί ως ιδιοκτήτη, πάλι εντός εύλογου χρονικού περιθωρίου».
Τέλος, εννοείται και εξυπακούεται πως την αποκλειστική ευθύνη για τη συντήρηση και επισκευή φθορών και ζημιών σε κοινόχρηστους, πλακόστρωτους χώρους, όπως τα κοινόχρηστα πεζοδρόμια, οι πλατείες, τα πάρκα έχει ο κατά τόπους ΟΤΑ. Εκεί, τόσο το πλαίσιο αρμοδιοτήτων όσο και η «σφαίρα» ευθύνης είναι σαφώς προσδιορισμένη εκ των πραγμάτων.
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το top-nea.gr με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
