Αντιδράσεις από την τοποθέτηση του αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών Άρη Νάκα
για την συντήρηση των πεζοδρομίων στα «Τα Τοπικά Νέα»…
Τι αναφέρεται σε έγγραφη απάντηση του Συνηγόρου του Πολίτη, που βασίζεται σε απόφαση του 2024 του αρμόδιου τμήματος του Αρείου Πάγου (Α.Π.)
Του Νίκου Γκαρόζη
Μεταξύ των θεμάτων που τέθηκαν από τον αντιδήμαρχο Τεχνικών Υπηρεσιών κύριο Άρη Νάκα στην άκρως ενδιαφέρουσα και εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε στα «Τα Τοπικά Νέα» αρ. φ. 846 ήταν το μείζον θέμα της διευκρίνισης των αρμοδιοτήτων των Δήμων ως προς την ευθύνη συντήρησης των κοινοχρήστων πεζοδρομίων. Όπως επίσης και των ευθυνών που έχουν και οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών πεζοδρομίων που βρίσκονται στην πρόσοψη ή και παραπλεύρως των ακινήτων ιδιοκτησίας τους.
Το μείζον αυτό θέμα απασχολεί επί σειρά ετών τους αυτοδιοικητικούς, τους κατοίκους – ιδιοκτήτες, τα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια της χώρας αλλά και τον Συνήγορο του Πολίτη. Ο τελευταίος δε, αποφάνθηκε πρόσφατα δίνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τις πρωτίστως νομικά προβλεπόμενα ευθύνες και υποχρεώσεις της για τη συντήρηση και τον έλεγχο των πεζοδρομίων…
Εν προκειμένω, πολλοί επικρότησαν την Διοίκηση μέσα από την συνέντευξη στην οποία παρουσιάστηκε το έργο της Δημοτικής Αρχής από τον καθ’ ύλην αρμόδιο αντιδήμαρχο κύριο Νάκα. Ωστόσο, πολλές ήταν και οι αντιδράσεις που προκλήθηκαν και περιήλθαν στη γνώση μας μέσω τηλεφωνημάτων και e-mails που έφτασαν τις μέρες αυτές στα γραφεία της εφημερίδας μας.
Λάβαμε τρία μέιλ και δέκα τηλεφωνήματα ενώ ήμασταν μάρτυρες γενικότερων συζητήσεων πολιτών οι οποίοι δεν έχουν πρόβλημα να πληρώσουν πλην όμως θα ήθελαν να αναλάβει την όλη επισκευή ο Δήμος. Παραδείγματα άλλων Δήμων που τα έχουν φτιάξει έπεφταν στο τραπέζι κατά κόρον.
Ο έγκριτος συμπολίτης μας και διαπρεπής νομικός κύριος Βασίλης Μπραβάκος μάς απέστειλε εκτενές άρθρο το οποίο και επιλέξαμε να εντάξουμε στην ύλη της εφημερίδας μας επειδή εκφράζει όλα αυτά που μας έχουν πει και στείλει, με μια πλήρη και νομικά τεκμηριωμένη σειρά επιχειρημάτων. Η διατύπωση πολλών και διαφορετικών απόψεων θα συμβάλλουν στην εξεύρεση λύσης στα σημαντικά θέματα που απασχολούν διαχρονικά τους κατοίκους και θέτουν εκτός από τον εξωραϊσμό του Προαστίου και την ασφάλεια των πεζών.
Γράφει ο Βασίλης Μπραβάκος
Δικηγόρος
Τι ισχύει σχετικά με τα πεζοδρόμια
Σύμφωνα με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό (αρθρ. 3) και το αρθρ. 367 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας, οι παρόδιοι ιδιοκτήτες είναι μεν υπεύθυνοι για την συντήρηση των πεζοδρομίων αλλά «ο δήμος υποχρεούται στον έλεγχο της κατάστασης των πεζοδρομίων και της λήψης των κατάλληλων μέτρων για την συντήρηση και επιδιόρθωση αυτών ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή κυκλοφορία και η σωματική ακεραιότητα των πεζών σε κοινόχρηστους χώρους».
Αυτή ήταν η απάντηση του Συνηγόρου του Πολίτη που επικαλέσθηκε, εν προκειμένω, την προγενέστερη υπ’ αριθμ. 532/2024 απόφαση του Στ΄ Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, δια της οποίας είχε κριθεί ότι τα αρμόδια όργανα του δήμου σε περίπτωση τραυματισμού πεζού εξαιτίας κατεστραμμένου πεζοδρομίου, πέραν της αστικής ευθύνης (για την καταβολή εξόδων περίθαλψης, καταβολής χρηματικής αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης κλπ που βαρύνουν παραλλήλως και τον δήμο) φέρουν και ποινική ευθύνη. Ο ΑΠ, περαιτέρω, έκρινε, ότι «το γεγονός ότι υπόχρεοι για την επισκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων είναι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες δεν αναιρεί την υποχρέωση των δημοτικών οργάνων (της επίβλεψης και του ελέγχου της κατάστασης των πεζοδρομίων και της λήψης των κατάλληλων μέτρων για τη συντήρηση και επιδιόρθωση αυτών), ούτε μεταθέτει την υποχρέωση αυτή σε ιδιώτες ή σε άλλα όργανα, γιατί η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνεται στα θέματα που ανάγονται στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων και αφορά την ομαλή κυκλοφορία των πεζών σε κοινόχρηστους χώρους και την προστασία της σωματικής ακεραιότητας των πολιτών που κάνουν χρήση των πεζοδρομίων».
Η απάντηση-διαμεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη (και η εκ μέρους του επίκληση της πιο πάνω απόφασης του ΑΠ) προήλθε από διαμαρτυρία πολίτη που, στις αρχές του 2025, τραυματίσθηκε εξαιτίας των ανασηκωμένων πλακών σε πεζοδρόμιο του δήμου Παπάγου-Χολαργού.
Ο δήμος Παπάγου-Χολαργού, επικαλούμενος το αρθρ. 3 του Κτιριοδομικού Κανονισμού, είχε απαντήσει στον πολίτη ότι … ουδεμία ευθύνη φέρει διότι η συντήρηση του πεζοδρομίου βαρύνει τον παρόδιο ιδιοκτήτη κι όχι τον δήμο. Ο πολίτης, στη συνέχεια απευθύνθηκε στον ΣτΠ, ο οποίος συνέστησε στο δήμο Παπάγου-Χολαργού να αποζημιώσει τον πολίτη αλλά και να επισκευάσει τα κατεστραμμένα πεζοδρόμια. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο δήμος Παπάγου-Χολαργού, συμμορφούμενος προς την σύσταση, αποζημίωσε τον πολίτη και εξασφάλισε χρηματοδότηση από το πράσινο ταμείο για να εκτελέσει το συγκεκριμένο έργο.
Όπως είναι προφανές, τόσον ο ΑΠ όσο και ο ΣτΠ, αποσυνέδεσαν την ευθύνη για την επισκευή του πεζοδρομίου (που κατά παγία νομολογία αποτελεί κοινόχρηστο χώρο – προέκταση του οδοστρώματος) από την ευθύνη για την πληρωμή της δαπάνης για την επισκευή. Η πρώτη βαρύνει τον δήμο. Η δεύτερη βαρύνει (καταρχήν) τον παρόδιο ιδιοκτήτη.
Εξάλλου, κατ’ άρθρ. 75 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα (Ν. 3463/2006, ΦΕΚ Α’ 114) ως ισχύει, «Ι. Οι δημοτικές και οι Κοινοτικές αρχές διευθύνουν και ρυθμίζουν όλες τις τοπικές υποθέσεις, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας, με στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συμφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Οι Αρμοδιότητες των Δήμων και Κοινοτήτων αφορούν, κυρίως, τους τομείς: α) … γ) … 1. Η εξασφάλιση και διαρκής βελτίωση των τεχνικών και κοινωνικών υποδομών στις πόλεις και τα χωριά όπως η … δημιουργία χώρων πρασίνου. … 11. Η μέριμνα και η λήψη μέτρων για την προστασία της ζωής και της περιουσίας των κατοίκων … 13. Η μέριμνα και η λήψη μέτρων για την απρόσκοπτη πρόσβαση στους κοινόχρηστους χώρους……. ».
Όπως είναι φανερό η λήψη μέτρων για απρόσκοπτη πρόσβαση στο πεζοδρόμιο (που είναι κοινόχρηστος χώρος) αποτελεί υποχρέωση του δήμου
Την πιο πάνω άποψη-θέση υιοθετεί και η εμπεριστατωμένη υπ’ αριθμ. 3588/2021 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (με διάδικο-εναγόμενο τον δήμο Χαλανδρίου) καθώς και αποφάσεις άλλων δικαστηρίων (ΣτΕ και Διοικ. Εφετείο) που αναφέρονται σ’ αυτήν. Το Τριμελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε ότι από τις διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και την προαναφερομένη διάταξη του Κτιριοδομικού Κανονισμού, που αποβλέπει στη διασφάλιση της κοινοχρησίας των πεζοδρομίων (βλ. ΣτΕ 2311/2016, 900/2011), συνάγεται ότι οι Ο.Τ.Α., στους οποίους έχει ανατεθεί η επίβλεψη της κατασκευής των πεζοδρομίων με τη χορήγηση σχετικής άδειας και τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών κατασκευής των πεζοδρομίων, καθώς και η κατασκευή, επισκευή και συντήρηση των πεζοδρομίων, «στην περίπτωση που οι παρόδιοι ιδιοκτήτες αρνούνται ή παραλείπουν την εκτέλεση των σχετικών εργασιών, υποχρεούνται να ελέγχουν την κατάσταση των πεζοδρομίων και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την συντήρησή τους, ενώ υπόχρεοι για την κάλυψη των σχετικών δαπανών είναι οι παρόδιοι ιδιοκτήτες. Συνεπώς, εάν τα αρμόδια όργανα των Ο.Τ.Α. παραλείψουν τις ως άνω υποχρεώσεις τους και από τις παραλείψεις αυτές προκληθεί βλάβη σε διερχόμενα πρόσωπα, οι Ο.Τ.Α. ευθύνονται σε αποζημίωση κατά τα άρθρα 105 και 106 του ΕισΝΑΚ (βλ. ΣτΕ 2920/2019 και ΔΕφΑθ 124/2019, 1276/2019, 4364/2018, 565/2016)».
«Υπό τα δεδομένα αυτά, η συζήτηση στον δήμο μας για το ποιος ευθύνεται για την συντήρηση και επισκευή των κατεστραμμένων πεζοδρομίων, πρέπει να λάβει υπόψη της τα πιο πάνω πορίσματα της νομολογίας», υπογραμμίζει και τονίζει, εν κατακλείδι ο κύριος Μπραβάκος, σχολιάζοντας με την παράθεση νομικών επιχειρημάτων, νομολογίας αλλά και των εμπεριεχομένων στον Δημοτικό Κώδικα, διοικητικών προβλέψεων για την αποφασιστική αρμοδιότητα των ΟΤΑ ως προς τη συντήρηση, επισκευή και έλεγχο των κοινοχρήστων αλλά και ιδιωτικών πεζοδρομίων στους Δήμους σε όλη την Ελλάδα φυσικά…
H αναδημοσίευση του παραπάνω άρθρου ή μέρους του επιτρέπεται μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το top-nea.gr με ενεργό σύνδεσμο στην εν λόγω καταχώρηση.
